TÌM HIỂU THÊM VỀ BỆNH UNG THƯ THẬN
Ung thư thận chiếm khoảng 3% các loại
ung thư. Bệnh thường gặp ở những người trên 40 tuổi, nam mắc bệnh nhiều gấp đôi
nữ. Bệnh gây hậu quả nghiêm trọng nếu không phát hiện và chữa trị kịp thời sẽ
di căn vào các tạng khác của cơ thể như gan, đại tràng, thượng thận…và gây tử
vong.
1. Ung thư thận là gì?
Ung thư thận là loại ung thư phổ biến
nhất ở người lớn (trên 40 tuổi) do các tế bào ung thư phát triển trong thận.
Ung thư tế bào chuyển tiếp (ung thư biểu mô) liên quan đến bể thận là loại ung
thư thận ít gặp hơn. Nó tương tự như ung thư ở bàng quang và thường được điều
trị giống ung thư bàng quang, u Wilms là loại ung thư thận phổ biến nhất ở trẻ
em, khác với ung thư thận ở người lớn.
Khi ung thư thận phát triển, nó có thể
xâm lấn vào các cơ quan ở gần thận, như gan, đại tràng hoặc tuyến tuỵ. Tế bào
ung thư thận có thể tách khỏi khối u ban đầu và lan đi xa (di căn) tới các bộ
phận khác của cơ thể. Khi ung thư thận di căn thì tế bào ung thư có thể xuất
hiện trong các hạch bạch huyết. Nếu bác sĩ giải phẫu tìm thấy tế bào ung thư
trong các hạch bạch huyết ở gần thận nạo vét được trong khi phẫu thuật, khi đó
có thể ung thư đã lan tới các bộ phận khác trong cơ thể. Ung thư thận có thể
lan và tạo ra các u mới, thường gặp nhất là ở xương và phổi. Khối u mới có cùng
loại tế bào bất thường và có cùng tên với khối u ban đầu (khối u nguyên phát) ở
thận.
2. Các yếu tố nguy cơ của ung thư thận là gì?
Giống như hầu hết các loại ung thư
khác, các nghiên cứu cho thấy nguy cơ ung thư thận tăng lên theo độ tuổi. Bệnh
thường xuất hiện nhất là trong độ tuổi trên 40. Gặp ở nam giới nhiều gấp đôi nữ
giới. Bên cạnh đó, ung thư thận có vẻ thường gặp hơn ở người Mỹ gốc Phi so với
người Mỹ da trắng. Các yếu tố nguy cơ khác của ung thư thận là:
Sử dụng thuốc lá : Theo kết quả nghiên
cứu, những người hút thuốc lá có nguy cơ bị ung thư thận cao gấp đôi những
người không hút thuốc. Bên cạnh đó, thời gian sử dụng thuốc càng dài thì nguy
cơ càng cao. Tuy nhiên, nguy cơ mắc ung thư thận sẽ giảm xuống khi bỏ hút thuốc.
Béo phì : Béo phì có thể làm tăng nguy
cơ phát triển ung thư thận. Trong một số nghiên cứu, béo phì đi kèm tăng nguy
cơ ung thư ở phụ nữ. Một nghiên cứu khác nêu ra rẳng thừa cân cũng là một yếu
tố nguy cơ cả ở nam giới. Nguyên nhân của mối liên quan này còn chưa được xác
định rõ.
Sự tiếp xúc trong nghề nghiệp : Một số
nghiên cứu đã kiểm tra xem tiếp xúc với các yếu tố nghề nghiệp có làm tăng nguy
cơ phát triển ung thư thận ở công nhân hay không. Ví dụ, các nghiên cứu chì ra
công nhân lò than cốc trong nhà máy thép có tỷ lệ mắc ung thư thận cao hơn bình
thường. Bên cạnh đó, có một số bằng chứng cho thấy amiăng ở nơi làm việc, một chất
có liên quan tới ung thư phổi và ung thư trung mô (là lớp màng bao phủ các tạng
bên trong của cơ thể), cũng làm tăng nguy cơ mác một số loại ung thư thận.
Tia xạ : Những phụ nữ đã được chiếu xạ
để điều trị các rối loạn ở tử cung có thể tăng nhẹ nguy cơ phát triển ung thư
thận. Hơn nữa, những người đã tiếp xúc với thorotrast (thorium dioxid), một
chất phóng xạ được sử dụng vào những năm 20 cùng với việc chụp X quang để chẩn
đoán, có tỷ lệ mắc ung thư thận tăng lên. Tuy nhiên, chất này hiện không còn
được sử dụng và các nhà khoa học cho rằng chiếu xạ chỉ gây ra một phần trăm rất
nhỏ trong tổng số các trường hợp ung thư thận.
Phenacetin: Một số người đã bị ung thư
thận sau một thời gian dài sử dụng loại thuốc này với liều cao. Loại thuốc giảm
đau này hiện không còn được sử dụng ở Mỹ.
Lọc máu : Những bệnh nhân được lọc máu
để điều trị suy thận mạn tính trong nhiều năm tăng nguy cơ phát triển nang thận
và ung thư thận. Cân tiếp tục nghiên cứu để tìm hiểu thêm về tác dụng lâu dài
của việc lọc máu đối với các bệnh nhân bị suy thận.
Bệnh Von Hippel-Lindau (VHL): Các nhà
nghiên cứu đã phát hiện ra những người có căn bệnh di truyền này có nguy cơ
phát triển ung thư biểu mô tế bào thận cũng như khối u ở các bộ phận khác cao
hơn. Các nhà nghiên cứu đã phát tìm ra một loại gen gây bệnh VHL và họ tin rằng
việc phân lập được gen này có thể giúp cải thiện các phương pháp chẩn đoán,
điều trị và thậm chí phòng ngừa một số loại ung thư thận.
3. Triệu chứng của ung thư thận
Ở giai đoạn sớm, ung thư thận thường
không gây ra dấu hiệu gì rõ ràng hoặc các triệu chứng khó chịu. Khi ung thư
thận phát triển thì xuất hiện những triệu chứng sau:
Đi tiểu ra máu . Máu có thể xuất hiện
trong nước tiểu hôm nay nhưng hôm sau lại không xuất hiện. Trong một số trường
hợp, người bệnh có thể nhìn thấy máu hoặc có thể được phát hiện khi làm xét
nghiệm nước tiểu trong thăm khám sức khỏe định kỳ.
Có khối u ở thận: Khi đi chụp chiếu
phát hiện ra khối u.
Các triệu chứng ít gặp hơn có thể bao
gồm:
Người bệnh thường xuyên cảm thấy mệt
mỏi
Chán ăn
Giảm cân đột ngột không rõ nguyên nhân
Sốt tái đi tái lại nhiều lần, uống
thuốc không thấy khỏi.
Đau ở cạnh lưng dai dẳng
Cảm thấy mỏi mệt toàn thân.
Huyết áp cao hoặc thiếu máu cũng có
thể là dấu hiệu của ung thư thận; tuy nhiên, những triệu chứng này ít gặp hơn.
Những triệu chứng này có thể do ung
thư hoặc các các tình trạng bệnh khác ít nghiêm trọng hơn gây ra như nhiễm
khuẩn hoặc nang. Chỉ có bác sĩ mới có thể đưa ra chẩn đoán. Những người có các
triệu chứng này có thể đến gặp bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ chuyên khoa tiết niệu.
Thông thường, ung thư giai đoạn sớm không gây đau; điều quan trọng là không nên
chờ cho đến khi thấy đau mới đến khám bác sĩ. Trong hầu hết các trường hợp, ung
thư càng được phát hiện và điều trị sớm thì khả năng hồi phục hoàn toàn của
bệnh nhân càng lớn.
4. Ung thư thận được chẩn đoán như thế nào?
Để tìm nguyên nhân gây triệu chứng,
bác sĩ cần khai thác tiền bệnh sử của bệnh nhân và tiến hành khám lâm sàng. Bên
cạnh việc kiểm tra các dấu hiệu vê sức khỏe chung, bác sĩ có thể chi định làm
xét nghiệm máu và nước tiểu. Bác sĩ có thể khám kỹ vùng bụng để tìm u cục hoặc
các khối bất thường. Bác sĩ thường chi định các thăm dò hình ảnh của thận và
các cơ quan lân cận. Những bức tranh này thường có thể cho biết các thay đổi ở
thận và mô xung quanh. Ví dụ, chụp hệ tiết niệu có tiêm thuốc cản quang tình
mạch (IVP) là chụp X quang thận, niệu quản và bàng quang sau khi tiêm thuốc cản
quang vào tĩnh mạch. Các hình ảnh chụp được có thể cho thấy những biến đổi về
hình dạng của các cơ quan này và các hạch lymphô lân cận. Chụp động mạch sẽ
cung cấp một loạt phim X quang chụp mạch máu. Thuốc cản quang được tiêm vào
mạch máu lớn qua một ống thông. Phim chụp cho thấy mạng lưới mạch máu nhỏ hơn ở
bên trong và xung quanh thận. Các thăm dò bằng hình ảnh khác bao gồm chụp cát
lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ và siêu âm, có thể cho thấy sự khác biệt giữa
các mô bệnh và các mô lành. Nếu kết quả xét nghiệm nghi ngờ ung thư thận thì có
thể tiến hành sinh thiết. Sinh thiết là cách duy nhất chắc chắn để chẩn đoán
ung thư. Sinh thiết để tìm ung thư thận tức là bác sĩ chọc một kim nhỏ vào
trong khối u và hút ra một mẫu mô. Sau đó, bác sĩ giải phẫu bệnh quan sát mô đó
dưới kính hiển vi để tìm tế bào ung thư. Khi chẩn đoán ung thư thận, bác sĩ cần
xác định giai đoạn hoặc phạm vi của bệnh. Phân giai đoạn là một quá trình thăm
dò chi tiết để phát hiện ung thư đã lan chưa và nếu lan thì lan tới phần nào
của cơ thể. Bác sĩ cần phải có thông tin này để lập kế hoạch điều trị cho bệnh
nhân. Để phân giai đoạn ung thư thận, bác sĩ có thể cho chụp bổ sung cộng hưởng
từ và chụp X quang các mô và mạch máu ở bên trong và xung quanh thận. Bác sĩ có
thể tìm các hạch lymphô bị sưng to lên ở trong lồng ngực và ổ bụng qua chụp cât
lớp vi tính. Chụp X quang lồng ngực thường có thể cho biết ung thư đã di căn
vào phổi chưa. Xạ hình xương là dùng chất phóng xạ để ghi hình xương, có thể
phát hiện ra các dấu hiệu di căn của ung thư vào xương.
5. Điều trị ung thư thận
5.1. Các phương pháp điều
trị tại chỗ
Phẫu thuật ung thư thận:
Phẫu thuật là phương pháp điều trị ung
thư thận phổ biến nhất. Phẫu thuật được thực hiện là cắt bỏ thận. Bác sĩ phẫu
thuật thường cắt bỏ toàn bộ quả thận cùng với tuyến thượng thận và các mô quanh
thận. Một số hạch bạch huyết trong vùng có thể được nạo vét. Đây là thủ thuật
cắt thận triệt để. Trong một SỐ trường hợp, bác sĩ phẫu thuật chi cắt bỏ thận
(thủ thuật cắt thận đơn giản). Quả thận còn lại nói chung có thể đảm đương được
công việc của cả hai thận. Một SỐ trường hợp khác, bác sỹ phẫu thuật chi cẳt bỏ
một phần quả thận nơi có khối u, gọi là thủ thuật cắt thận bán phần. Thuyên tắc
động mạch nghĩa là làm tắc động mạch để khối u thuyên giảm đi, đôi khi được
thực hiện trước phẫu thuật để có thể tiến hành phẫu thuật dễ dàng hơn. Nó cũng
thường được sử dụng để giảm đau hoặc chống chảy máu khi không thể cát bỏ được
khối u. Các miếng xốp nhỏ bầng gelatin đặc biệt hoặc bằng chất liệu khác được
tiêm vào cơ thể qua một ống thông để làm tác các mạch máu chính ở thận. Thủ
thuật này làm nhỏ khối u nhờ việc giảm tưới dòng máu mang ôxy và các chất dinh
dưỡng cần cho khối u phát triển. Dưới đây là một số câu hỏi mà bệnh nhân thường
đặt ra trước khi phẫu thuật:
Loại phẫu thuật nào sẽ được thực hiện?
Có cần phải tiếp tục điều trị sau khi
phẫu thuật không? Cách điều trị như thế nào?
Tôi sẽ cảm thấy thế nào sau khi phẫu
thuật?
Nếu tôi bị đau, bác sĩ có thể giúp tôi
như thế nào?
Khi nào tôi có thể bắt đầu trở lại
hoạt động thường ngày?
Xạ trị ung thư thận:
Liệu pháp tia xạ là sử dụng các tia có
năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư. Đôi khi, bác sĩ sử dụng liệu pháp
này để giảm đau (điều trị triệu chứng) khi ung thư thận đã di căn vào xương.
Người ta điều trị ung thư thận bằng phương pháp chiếu xạ ngoài, dùng một vật
liệu phóng xạ bên ngoài cơ thể và một máy chiếu xạ hướng các tia vào một vùng
cụ thể. Bệnh nhân ngoại trú được điều trị ở bệnh viện hoặc phòng khám năm ngày
mỗi tuần trong vài tuần. Phác đồ điều trị này giúp bảo vệ các mô lành nhờ sự
tỏa tổng liều phóng xạ ra ngoài. Bệnh nhân không cần nằm viện trong khi tiến
hành xạ trị và bệnh nhân không mang nguồn xạ trong và sau khi điều trị. Dưới
đây là một số câu hỏi mà bệnh nhân thường hỏi bác sĩ trước khi tiến hành xạ
trị:
Mục đích của phương pháp điều trị này
là gì?
Khi nào thì việc điều trị bát đầu? Khi
nào thì kết thúc?
Tôi sẽ cảm thấy như thế nào trong thời
gian điều trị? Có thể có những tác dụng phụ nào?
Tôi có thể làm gì để chăm sóc bản thân
trong khi điều trị bầng tia phóng xạ?
Làm cách nào tôi biết được điều trị có
hiệu quả hay không?
Liệu tôi có thể tiếp tục hoạt động như
bình thường trong thời gian điều trị tia phóng xạ hay không?
5.2. Các phương pháp điều
trị toàn thân
Phẫu thuật và thuyên tác động mạch là
các phương pháp điều trị tại chỗ. Các phương pháp đó chi tác động tới tế bào
ung thư trong vùng điều trị.
Liệu pháp sinh học, hóa trị liệu và
liệu pháp hoóc-môn, được giải thích sau đây, là các phương pháp điều trị toàn
thân bởi vì chúng đi vào hệ thống mạch máu và tới các tế bào trong toàn bộ cơ
thể. Liệu pháp sinh học là một dạng điều trị tăng cường khả năng kháng ung thư
tự nhiên của cơ thể (hệ thống miễn dịch). Interleukin-2 và interferon là hai
loại thuốc sử dụng trong liệu pháp sinh học để điều trị ung thư thận giai đoạn
muộn. Các thử nghiệm lâm sàng tiếp tục nghiên cứu các phương pháp tốt hơn để
tiến hành liệu pháp sinh học đồng thời có thể giảm được tác dụng phụ. Nhiều
bệnh nhân được điều trị bâng liệu pháp sinh học cần nảm viện trong thời gian
điều trị để có thể theo dõi được các tác dụng phụ này.
Hóa trị liệu là phương pháp sử dụng
thuốc để tiêu diệt tế bào ung thư. Mặc dù có hiệu quả trong điều trị nhiều loại
ung thư khác nhưng hóa trị liệu lại tỏ ra hạn chê’ đối với ung thư thận. Tuy
nhiên, các nhà nghiên cứu vẫn tiếp tục tìm hiểu các loại thuốc và các phác đồ
phối hợp thuốc mới có thể có hiệu quả hơn.
Liệu pháp hoóc-môn được áp dụng cho
một số lượng nhỏ bệnh nhân ung thư thận giai đoạn muộn. Một số trường hợp ung
thư thận có thể điều trị bầng hoóc-môn để kiểm soát sự phát triển của tế bào
ung thư. Thông thường hoóc- môn được sử dụng để điều trị triệu chứng.
6. Khám định kỳ theo dõi gồm những gì?
Việc theo dõi định kỳ của bác sĩ sau
khi điều trị ung thư thận là rất quan trọng. Bác sĩ sẽ đề xuất một chương trình
khám theo dõi phù hợp bao gồm khám lâm sàng, chụp X quang lồng ngực và các xét
nghiệm cận lâm sàng. Đôi khi bác sĩ chi định làm xạ hình và các xét nghiệm
khác. Bệnh nhân cần phải tiếp tục đến bác sĩ khám và báo với bác sĩ ngay khi có
những dấu hiệu bất thường xuất hiện.
Theo: Bệnh viện ung thư
